Đừng thông cảm kiểu… vô cảm!

31052112_10213563524714059_1010021002001776640_n

(Quan điểm cá nhân không nhằm công kích ai hay tòa soạn báo nào)

Khi một scandal nào đó nổ ra, báo chí thường là giới sôi nổi nhất với các quy trình săn tin, đăng tin và loan tin trên khắp các “mặt trận” từ mặt báo giấy, báo điện tử và nhất là mạng xã hội. Hàng trăm status hàng ngàn stt ngồn ngộn khắp facebook, đưa tin khách quan có, bình luận có, quy chụp có và phán xét cũng đều có đủ. Đặc biệt, nếu scandal này xảy ra trong làng báo, tình hình sẽ càng nóng hơn cho các báo… bạn khi những nhà báo, cựu nhà báo thậm chí người làm trong các cơ quan báo chí đều tự cho mình cần phải có nhiệm vụ lẫn nghĩa vụ cộng đồng mà share tin, hóng tin. Thậm chí nhiều người tưởng không có chút gì liên quan đến vụ việc đó cũng tự thấy mình cũng phải góp chút tiếng nói để không đứng ngoài những trào lưu nóng hôi hổi.

Và những ngày này, hầu như ai trong làng báo cũng đều bị rúng động bởi một vụ bê bối tình dục bị phanh phui ra trong một cơ quan báo chí lớn của VN. Đã có một nhà báo lớn bị đình chỉ công tác để điều tra, một CTV vốn là Sinh viên báo chí bị cho là đã tự tử hai lần nhập viện vì bị nhà báo lớn kia hãm hiếp.

Kèm theo đó là một làn sóng ào ạt của phong trào ra mặt tố cáo những ung nhọt thối tha và mục ruỗng trong bộ máy cũng như vạch mạch của nhiều con sâu mọt dâm ô trong làng báo. Đúng sai xin để hạ hồi phân giải, mọi thứ đều cần có chứng cứ và kết luận từ phía cơ quan có thẩm quyền. Nhưng, đó là chuyện của pháp luật. Còn trên dư luận- một mặt trận đang sục sôi khác- thì mọi việc dường như đang trên miệng núi lửa khi một số người vốn là những nhà báo “có tiếng” là thẳng thắng khi thường xuyên đưa ra nhiều bài bình luận và lập luận thường được cho là sắc bén, sắc sảo góp thêm tiếng nói và quan điểm riêng. Điều này rất đáng tôn trọng vì nếu không phải là họ, ai sẽ là người mang đến những cái nhìn đa chiều về vụ việc? Ai sẽ cung cấp những thông tin “khó kiếm” cho công chúng mà nếu không có nhiều mối quan hệ trong làng báo thì chẳng bao giờ lấy được?

Và trong số đó có một nhà báo mình phải gọi bằng chị vì là đồng môn khóa trên, đang rất tích cực đưa tin và viết bình luận về vụ việc. Như mọi lần, những ngôn từ ngồn ngộn và vi diệu của chị ấy thường được share ra khắp cộng đồng nói chung và làng báo nói riêng như kiểu một chân lý, một diễn ngôn đút kết từ bao kinh nghiệm và trải nghiệm suốt hàng chục năm lăn lộn trong nghề. Như cách chị thường làm, mọi người thường share không suy nghĩ những bài viết của chị, những phân tích với những số liệu thống kê lấy từ nhiều nguồn tin trong và ngoài nước ngoài rất kỹ càng, chi tiết.

Nhưng.

Chị ấy đã quên, có những chi tiết sau khi chị chia sẻ đã làm cho không chỉ riêng một mình mình- hoàn toàn thay đổi cách nhìn về kiểu làm nghề của chị. Một chi tiết mà chắc chắn chị xem là nó rất nhỏ (nếu thấy nó không nhỏ chắc hẳn người sắc sảo như chị đã nhận ra ngay từ đầu) mà không cần phải học quá cao siêu, không cần phải có cái đầu quá sắc bén hay trải nghiệm đau thương đầy mình mới chú tâm được, đó là GIẤU TÊN NẠN NHÂN mà mình đang muốn nói đến.

Trên page cá nhân của chị, tên của em ấy- nạn nhân đau khổ nhất của vụ việc theo tất cả các nghĩa nằm chình ình trên tờ công văn của toà soạn báo mà chị up lên như ảnh minh hoạ. Bài phân tích khá dài và chi tiết kia, thông qua cả những nhà báo nổi tiếng khác đã được hàng trăm lượt chia sẻ và hiện vẫn còn được tăng lên theo cấp số nhân, mình tin là vậy.

Chắc sẽ có người bảo mình, rồi người ta sẽ biết thôi, quan trọng hoá mà làm gì?!Vâng, mình công nhận thời buổi này truyền thông nhanh ghê gớm lắm. Giới thạo tin trong làng báo có thể biết đến em ấy, bạn bè anh chị em trong nghề có thể dò ra tên em ấy. Nhưng, chỉ vì một phút say tin mà chị, người đang viết rất nhiều bài về vụ việc lại không hề che tên người em gái đồng nghiệp lẫn người yêu em ấy lại! Và rồi bây giờ, cả thế giới đã biết về em. Đến khi có người vào nhắc nhở, thì chị sau khi kèm theo lời rep: “Vâng, hình ảnh đã edit. Cảm ơn bạn đã nhắc” đã làm một động thái là: SỬA ẢNH, CHE TÊN NHƯNG VẪN… SÓT!!!

Cám ơn chị rất nhiều vì đã nhanh chóng đưa tin, phân tích vụ việc chỉ quên quy trình quan trọng nhất: bảo vệ bí mật đời tư của nạn nhân. Chị say sưa phân tích đến nỗi sau đó lại có người vào nhắc nhở liên tục nhưng hình vẫn còn y nguyên cho đến tận khi mình gõ stt này, tức sau hơn 24 giờ kể từ khi up bài đó lên page. Mà giờ edit làm gì khi mình đoan chắc là gấp nhiều lần người đã biết khi thấy Fb em CTV lẫn cậu bạn kia đều đã bị khóa. Lý do là gì chắc mọi người không nói cũng đã hiểu.

Đưa tin là công việc của nhà báo, phân tích đưa ra bình luận kèm chứng cứ, luận cứ sắc bén là việc của nhà báo giỏi, nhưng bảo vệ nhân vật của mình đến cùng lại là việc của một nhà báo có tâm. Mà điều này thì không cần phải có cái đầu quá cao siêu, hay tay bút quá cứng cựa mới làm được.

Thực sự, mình luôn nghĩ làm báo thực thụ là một nghề rất khó. Đó không phải là nghề mà còn là cái nghiệp bởi nếu bạn không coi trọng ngòi bút của chính mình, không tránh đặt cái tôi của mình ra khỏi những tranh luận công tâm và biết kìm hãm sự say men tung hô từ cộng đồng- nơi có những con người luôn coi bạn là thánh nhân và nuốt từng lời bạn viết ra để tin- thì hậu quả luôn khôn lường. Nếu không nói được gì tử tế thì đừng nói, nhưng nếu đã nói, LÀM ƠN, hãy đặt mình thực sự vào vị trí của những con người mà mình đang muốn bảo vệ.

Xin đừng viết những thứ ở tư thế người đứng ngoài nhìn vào hay nhân danh kẻ cả nhìn xuống để chỉ thấy những lượt share, những reply #metoo đồng cảm nhưng lại đẩy nạn nhân vào tình thế cùng quẫn hơn. Và còn hơn thế nữa, cốt lõi của vấn đề ở một bài báo cơ bản nhất lại không được QUAN TÂM, khi bạn thừa sắc sảo để phân tích nhưng lại thiếu tận tâm để làm một vài thao tác cơ bản để chỉnh sửa ảnh thì, đối tượng bạn hướng đến sẽ luôn mãi vẫn ở tư thế nạn nhân dù là ngoài đời thực lẫn trên đời mạng dẫu với danh xưng là người được “bảo vệ”.

Bởi mỗi điều bạn sẽ nói hay viết ra, mà nhất là bạn lại có quá nhiều ảnh hưởng trong cộng đồng, biết đâu đều ảnh hưởng đến tương lai và số phận của cả một con người, xin hãy viết bất kỳ điều gì với tất cả sự thận trọng.

Yun

20.4.2018

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s